Maculadegeneratie – ook wel slijtage van het netvlies genoemd – is een aandoening aan de gele vlek (macula lutea). De macula is het middelpunt van het netvlies dat de binnenzijde van de achterkant van het oog bekleedt. Hier zitten de lichtgevoelige cellen van het oog.

In de macula bevindt zich het grootste aantal lichtgevoelige cellen dat contrast en kleuren kan waarnemen: de kegeltjes. De macula maakt het mogelijk centraal scherp te zien. En dat is nodig voor onder meer lezen, tv kijken, autorijden en in het donker kijken.

Het overige deel van het netvlies zorgt voor het perifere zien. Oftewel: het zicht om het centrale zien heen. Het beslaat een veel groter gebied van het gezichtsveld. Het perifere zien mist de scherpte van het centrale zien, maar is noodzakelijk om nergens tegenaan te lopen.

Maculadegeneratie ontstaat wanneer de kegeltjes in de macula afsterven. Dit veroorzaakt centraal een achteruitgang of verlies van het gezichtsvermogen. Hierdoor is het oog minder goed tot slecht in staat details en kleuren waar te nemen. Het perifere zien blijft in de meeste gevallen gespaard. Daardoor blijven mensen met MD in staat hun weg in huis en daarbuiten min of meer zelfstandig te vinden. Ook al mist men scherpte. De aandoening treedt meestal op bij het ouder wordende oog.

Symptomen van maculadegeneratie

Maculadegeneratie (MD) is een verzamelnaam voor veel aandoeningen. Het uit zich niet bij iedereen op dezelfde manier. Sommige mensen zien bij alles waarnaar ze kijken, een wazige of donkere vlek. Bij anderen openbaart MD zich door vervormingen van het beeld. Ook het verloop van MD kan verschillend zijn. In de meeste gevallen (de droge vorm) verloopt het proces langzaam. Dit maakt het voor veel mensen moeilijk aan te geven wanneer het slechter zien is begonnen.

In andere gevallen (de natte vorm) kan het proces zeer snel gaan. Mensen zien dan van de ene op de andere dag vervormingen in het beeld. Daarna neemt de gezichtsscherpte sterk af. De diverse vormen van MD hebben allemaal één ding gemeen. Door uitval van de lichtgevoelige cellen in de macula daalt de gezichtsscherpte.

Het onderzoek

De oogarts laat bij verdenking van MD vaak een OCT-scan maken. Dit onderzoek brengt met infrarood licht het netvlies en de oogzenuw in kaart. De oogarts beoordeelt de scan en stelt eventueel met u een behandelplan op. Onze artsen hebben speciale MD-spreekuren. Het onderzoek en de uitslag vinden op dezelfde dag plaats zodat u direct weet waar u aan toe bent.

Behandeling van maculadegeneratie

Een eventuele behandeling hangt sterk af van het type MD. De meeste behandeltechnieken zijn ontwikkeld voor natte MD. Ze bestrijden vooral de gevolgen van de ziekte, maar nemen de oorzaak niet weg. Schade aan het netvlies kunnen helaas nog niet worden hersteld.

Voor droge MD kunt u bepaalde voedingssupplementen gebruiken. Studies hebben aangetoond dat ze de progressie van droge MD kunnen vertragen. Uw oogarts vertelt u hierover graag meer.

Injecties

In vroege stadia van natte MD kan het ziekteproces met behulp van vaatgroeiremmers tot stilstand worden gebracht. Deze remmers worden in het oog gespoten. Sinds 2007 wordt natte MD in de meeste gevallen behandeld met vaatgroeiremmers zoals Avastin of Lucentis. Deze medicijnen remmen de vaatgroeifactor VEGF. Deze stof laat de vaten onder het netvlies groeien, die lekkage van vocht en bloed veroorzaken.

De injecties zijn in principe pijnloos door de verdoving met druppels. De oogarts maakt het oog goed schoon en plaatst een soort bekertje op het oog om de injectie te begleiden. De volgende dag belt de doktersassistent u op om te vragen hoe het met u gaat. Deze injecties moeten meestal met regelmaat worden herhaald. Dat voorkomt bij de meeste mensen met natte MD een verdere achteruitgang. Ongeveer een derde van de behandelde patiënten gaat zelfs beter zien.

De beschikbaarheid van vaatgroeiremmers betekent een enorme verbetering in het vooruitzicht voor patiënten met natte MD. Mensen die pas in een laat stadium bij de oogarts komen, kunnen echter toch nog slechtziend worden door de aandoening. Vroege opsporing is dus erg belangrijk.

Meer informatie

MD leidt zelden tot volledige blindheid. Voor mensen met MD en hun omgeving is het belangrijk te leren omgaan met de beperking van het gezichtsvermogen. Graag verwijzen we u naar de website van de Oogvereniging voor meer informatie.

Logo Oogvereniging

Drs. Mariam el Filali
Drs. Mariam el Filali
Drs. Jan Cozijnsen
Drs. Jan Cozijnsen